Isoleren of een warmtepomp? Dit zegt het TNO-onderzoek
Wie bezig is met het verduurzamen van zijn woning, krijgt vaak hetzelfde advies: begin met isoleren. Dat is logisch. Een goed geïsoleerde woning verliest minder warmte en vormt de basis voor verdere verduurzaming.
Maar is isoleren ook écht de meest effectieve eerste investering?
Uit recent onderzoek van TNO blijkt dat alleen isoleren niet altijd de meest efficiënte route is als je kijkt naar CO₂-reductie en de kosten per bespaarde euro. In het onderzoek zijn verschillende verduurzamingsscenario’s met elkaar vergeleken. De uitkomst is opvallend: alléén Isoleren is een minder effectieve investering dan gedacht.
Wat blijkt dan wél effectief? En welke rol speelt een warmtepomp daarin? Dat lees je in dit artikel.
Wat onderzocht TNO precies?
TNO analyseerde 1,86 miljoen Nederlandse corporatiewoningen en vergeleek zeven verschillende verduurzamingsscenario’s. Daarbij werd gekeken naar:
- CO₂-uitstoot
- Investeringen
- Energielasten
- CO₂-besparing
- Investering per geïnvesteerde euro
- Verlaging van energielasten per euro
De scenario’s varieerden van niets doen tot alleen isoleren, hybride warmtepompen, all-electric warmtepompen en combinaties daarvan met verschillende isolatieniveaus.
Belangrijkste conclusie: alleen isoleren is de minst efficiënte investering
Isoleren blijft een belangrijke maatregel. Het vermindert de warmtevraag en verhoogt het comfort. Toch blijkt uit het onderzoek dat het scenario waarbij uitsluitend wordt geïsoleerd naar de isolatiestandaard relatief laag scoort op effectiviteit. Uit het onderzoek blijkt:
- Alleen isoleren levert ongeveer 23% CO₂-reductie op ten opzichte van de huidige situatie.
- De investering is relatief hoog.
- De CO₂-besparing per geïnvesteerde euro is het laagst van alle onderzochte scenario’s.
Dat betekent dat isolatie op zichzelf niet de grootste versnelling oplevert richting een gasarme of gasvrije woning.
Warmtepompen maken het verschil
Zoals in de grafiek hierboven te zien is, veranderen de resultaten duidelijk zodra een warmtepomp onderdeel wordt van de verduurzamingsstrategie. De scenario’s met een warmtepomp schuiven in de vergelijking naar rechts en omhoog: ze realiseren meer CO₂-besparing per geïnvesteerde euro en zorgen tegelijkertijd voor een grotere verlaging van de energielasten.
Met andere woorden: de impact per geïnvesteerde euro neemt toe zodra verwarmen met gas deels of volledig wordt vervangen door een warmtepomp.
Dat verschil wordt nog duidelijker wanneer we kijken naar de verschillende typen warmtepompen.
All-electric warmtepompen
De combinatie van een all-electric lucht-water warmtepomp met isolatie leidt tot:
- De laagste jaarlijkse CO₂-uitstoot van alle scenario’s.
- Een verlaging van de energielasten met 41% tot 49% ten opzichte van de huidige situatie.
- Een hoge CO₂-besparing per geïnvesteerde euro.
Opvallend is dat isolatie naar een iets lager niveau (schillabel D) in combinatie met een all-electric warmtepomp in veel gevallen efficiënter scoort dan volledige isolatie naar de hoogste standaard. Je investeert dan minder in isolatie, terwijl de CO₂-reductie grotendeels behouden blijft.
Hybride warmtepompen
Hybride warmtepompen vormen volgens het onderzoek een praktische tussenstap. Bij een hybride systeem werkt de warmtepomp samen met de bestaande cv-ketel. De warmtepomp verzorgt het grootste deel van de verwarming, terwijl de ketel alleen bijspringt op koude dagen of voor warm tapwater. De resultaten uit het onderzoek laten het volgende zien over de hybride warmtepomp:
- Duidelijke daling van gasverbruik.
- Energielasten ongeveer 15% tot 17% lager dan de huidige situatie.
- Lagere investering dan all-electric.
- Direct toepasbaar, ook in minder goed geïsoleerde woningen.
Ze zijn niet volledig gasloos, maar leveren wel een duidelijke reductie op en zijn in veel bestaande woningen toepasbaar zonder direct de gehele woning te moeten isoleren.
Wat betekent dit voor jou als particuliere woningeigenaar?
Ondanks dat het nieuwe rapport gaat over sociale huurwoningen, zijn de conclusies ook toepasbaar op koopwoningen, zegt TNO-onderzoeker Laure Itard. (Ekker, 2026).
"De problematiek is hetzelfde, er is geen reden om aan te nemen dat er grote verschillen met koopwoningen zijn, al zullen de besparingscijfers net wat anders uitvallen." Voor huiseigenaren die nadenken over verduurzaming betekent dit vooral dat wachten tot de woning volledig naar de hoogste isolatiestandaard is gebracht, niet altijd nodig is.
Een gefaseerde aanpak kan in sommige gevallen logischer zijn. Bijvoorbeeld:
- Een all-electric ready warmtepomp plaatsen wanneer de cv-ketel aan vervanging toe is.
- Direct het gasverbruik verlagen.
- Stapsgewijs verder isoleren.
- Op termijn overstappen naar volledig elektrisch verwarmen.
TNO noemt deze aanpak expliciet als een realistische route richting een gasvrije woning in 2050.
Voorbereid op volledig elektrisch: de all-electric ready warmtepomp
Een ontwikkeling die in het onderzoek wordt beschreven, is het gebruik van zogenoemde all-electric-ready warmtepompen. Dit zijn warmtepompen die vandaag de dag nog samenwerken met een cv-ketel, maar zo zijn ontworpen dat ze later volledig elektrisch kunnen functioneren. Met andere woorden: je begint met een hybride systeem en kunt in de toekomst overstappen naar volledig gasloos verwarmen, zonder dat je het hele systeem opnieuw hoeft te vervangen.
Voor veel huiseigenaren is dat interessant, omdat een woning niet altijd direct klaar is voor een volledig elektrische warmtepomp. Denk bijvoorbeeld aan woningen waar:
- de isolatie nog niet optimaal is
- radiatoren nog niet geschikt zijn voor lage temperatuurverwarming
- of waar een grote investering in één keer niet wenselijk is
Met een all-electric-ready warmtepomp kun je stapsgewijs verduurzamen. De warmtepomp neemt alvast een groot deel van de verwarming over van de cv-ketel, waardoor het gasverbruik direct daalt. Ondertussen kun je in de jaren daarna verdere stappen zetten, zoals extra isoleren of het aanpassen van het afgiftesysteem.
Wanneer de woning uiteindelijk geschikt is voor volledig elektrisch verwarmen, kan de cv-ketel uit het systeem worden gehaald en draait de warmtepomp zelfstandig. Op die manier werk je geleidelijk toe naar een gasvrije woning, zonder dat je alles in één keer hoeft aan te passen.
Samengevat
Het TNO-onderzoek maakt duidelijk dat:
- Alleen isoleren relatief weinig CO₂-reductie per euro oplevert.
- Warmtepompen, met name all-electric systemen, de grootste reductie realiseren.
- Hybride systemen een praktische tussenstap kunnen zijn.
- Versnelling vooral ontstaat door isoleren en installeren te combineren.
Benieuwd wat in jouw situatie verstandig is?
Overweeg je een warmtepomp, maar twijfel je over de juiste volgorde of aanpak? Wij kijken graag vrijblijvend met je mee.
Bronnen
-
Ekker, H. (2026, 4 maart). Ook bij niet volledig geïsoleerde woning is elektrische warmtepomp goede investering. RTL.nl. Link naar artikel.
-
Itard, L., Tigchelaar, C., Bhoewar, V., Fernández Gómez, K., Topsector Energie subsidie, Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, & TNO. (2026). TDI500 - Gedragen transitieproces Versnelling verduurzaming corporatiewoningen: kan een betere balans tussen isoleren en installeren helpen? In www.TNO.nl (TNO 2026 R10183). TNO. Link naar onderzoek.
-
TNO. (2026, 1 maart). Combinatie isoleren en warmtepompen verduurzaming corporatiewoningen. tno.nl/nl. Link naar artikel.